Bảo trì hệ thống điện năng lượng mặt trời – Quy trình & chi phí

Trong quá trình vận hành hệ thống điện mặt trời, nhiều chủ đầu tư thường tập trung vào khâu thiết kế, lựa chọn thiết bị và chi phí lắp đặt ban đầu. Nhưng lại xem nhẹ công tác bảo trì hệ thống điện năng lượng mặt trời. Trên thực tế, bảo trì là yếu tố mang tính quyết định đến hiệu suất phát điện, độ an toàn, tuổi thọ thiết bị và hiệu quả tài chính trong suốt vòng đời 20 – 30 năm của hệ thống.

Một hệ thống điện mặt trời dù được đầu tư bằng thiết bị chất lượng cao, nếu không được bảo trì đúng cách và định kỳ, vẫn có thể suy giảm sản lượng nhanh chóng, phát sinh sự cố và làm kéo dài thời gian hoàn vốn. Trong bài viết dưới đây, Ánh Dương Solar sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò của bảo trì điện mặt trời, quy trình thực hiện chuẩn kỹ thuật, tần suất hợp lý và chi phí cần dự trù khi vận hành hệ thống lâu dài.

1. Vì sao bảo trì hệ thống điện năng lượng mặt trời là bắt buộc?

1.1. Duy trì sản lượng điện đúng thiết kế

Bề mặt tấm pin năng lượng mặt trời cần sạch và thông thoáng để hấp thụ bức xạ mặt trời tối đa. Bụi bẩn, đất cát, phân chim, lá cây hoặc rêu mốc có thể che phủ bề mặt pin. Từ đó làm giảm khả năng hấp thụ ánh sáng của tấm pin. Theo nhiều nghiên cứu thực tế, hệ thống không vệ sinh định kỳ có thể mất từ 5% đến 20% sản lượng điện mỗi năm.

Việc bảo trì giúp đảm bảo hệ thống luôn phát điện gần với công suất thiết kế ban đầu. Từ đó tối ưu hóa lượng điện tự dùng hoặc điện bán ra.

1.2. Kéo dài tuổi thọ thiết bị

Inverter, tủ điện và dây dẫn là những thành phần quan trọng trong hệ thống. Nhưng các thiết bị cũng dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ, độ ẩm và môi trường vận hành. Nếu không được kiểm tra thường xuyên, các lỗi nhỏ như lỏng tiếp điểm, quạt tản nhiệt kém, oxy hóa đầu cos có thể tích tụ và dẫn đến hư hỏng nghiêm trọng.

Bảo trì định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Từ đó giảm nguy cơ hỏng hóc lớn và kéo dài tuổi thọ toàn bộ hệ thống.

1.3. Đảm bảo an toàn điện trong quá trình sử dụng

Hệ thống điện mặt trời sử dụng điện áp DC cao, đặc biệt ở các hệ thống công suất lớn. Khi dây dẫn, CB, cầu chì hoặc thiết bị chống sét bị xuống cấp, nguy cơ chập cháy và sự cố điện là hoàn toàn có thể xảy ra.

Bảo trì giúp kiểm soát các rủi ro về an toàn, đảm bảo hệ thống vận hành ổn định. Đặc biệt là tại nhà xưởng, trang trại, khu dân cư đông người,…

1.4. Bảo vệ hiệu quả đầu tư dài hạn

Điện mặt trời là một khoản đầu tư trung và dài hạn. Hiệu quả tài chính của dự án phụ thuộc trực tiếp vào sản lượng điện thực tế trong suốt vòng đời hệ thống. Nếu không bảo trì, sản lượng giảm sẽ làm kéo dài thời gian hoàn vốn. Đó cũng là lý do làm giảm lợi nhuận kỳ vọng.

2. Quy trình bảo trì hệ thống điện năng lượng mặt trời chuẩn kỹ thuật

2.1. Vệ sinh tấm pin năng lượng mặt trời

Đây là công việc quan trọng nhất trong bảo trì hệ thống điện năng lượng mặt trời. Việc vệ sinh giúp loại bỏ bụi bẩn, phân chim và các tác nhân che phủ bề mặt pin. Khi thực hiện cần sử dụng nước sạch, chổi mềm hoặc thiết bị vệ sinh chuyên dụng. Và cần tránh dùng hóa chất có tính ăn mòn.

Thời điểm vệ sinh nên vào sáng sớm hoặc chiều mát để hạn chế sốc nhiệt. Và cũng là đảm bảo an toàn cho người thực hiện vệ sinh.

2.2. Kiểm tra hệ thống khung giàn và kết cấu

Khung giàn giữ vai trò chịu lực và cố định tấm pin trên mái. Trong quá trình bảo trì cần kiểm tra độ chắc chắn của bulong, ốc vít, mối liên kế,… Đồng thời, đánh giá tình trạng ăn mòn, đặc biệt với các hệ thống lắp đặt gần biển hoặc khu vực có độ ẩm cao.

Việc kiểm tra giúp đảm bảo hệ thống chịu được gió bão và không bị xô lệch làm ảnh hưởng đến góc nghiêng và hướng pin.

2.3. Kiểm tra inverter và thiết bị chuyển đổi điện

Inverter là trung tâm của hệ thống điện mặt trời. Bảo trì inverter bao gồm kiểm tra nhiệt độ vận hành, hệ thống làm mát, quạt tản nhiệt, các cảnh báo lỗi và thông số điện áp, dòng điện.

Ngoài ra, cần đối chiếu sản lượng inverter ghi nhận với dữ liệu giám sát để đánh giá hiệu suất làm việc thực tế.

2.4. Kiểm tra tủ điện, dây dẫn và thiết bị bảo vệ

Các điểm đấu nối DC và AC cần được kiểm tra và siết chặt định kỳ. Dây dẫn phải đảm bảo không bị nứt vỏ, lão hóa hoặc quá nhiệt. Các thiết bị bảo vệ như CB, cầu chì, chống sét DC và AC cũng cần được đánh giá tình trạng hoạt động.

Đây là bước quan trọng để phòng ngừa sự cố chập cháy và đảm bảo an toàn điện lâu dài.

2.5. Kiểm tra hệ thống giám sát và đo lường

Hệ thống giám sát giúp theo dõi sản lượng điện theo ngày, tháng và năm. Trong quá trình bảo trì, cần kiểm tra kết nối mạng, dữ liệu hiển thị và so sánh sản lượng thực tế với sản lượng dự kiến ban đầu để đánh giá mức suy giảm hiệu suất.

3. Tần suất bảo trì hệ thống điện năng lượng mặt trời

Tần suất bảo trì phụ thuộc vào môi trường lắp đặt và quy mô hệ thống.

• Hộ gia đình khu vực đô thị: Nên bảo trì và vệ sinh định kỳ từ 3 đến 6 tháng một lần.

• Nhà xưởng, khu công nghiệp nhiều bụi: Tần suất vệ sinh phù hợp là từ 2 đến 3 tháng một lần.

• Trang trại, khu vực ven biển, nuôi trồng thủy sản: Việc bảo trì nên thực hiện hàng tháng hoặc mỗi 1 đến 2 tháng.

Ngoài lịch định kỳ, cần kiểm tra bổ sung sau các đợt mưa bão lớn hoặc khi phát hiện sản lượng điện giảm bất thường.

4. Chi phí bảo trì hệ thống điện năng lượng mặt trời

Chi phí bảo trì hệ thống điện năng lượng mặt trời phụ thuộc vào:

• Công suất lắp đặt
• Số lượng thiết bị
• Độ cao mái
• Phạm vi công việc.

Đối với hệ thống nhỏ từ 3 đến 5 kWp, chi phí vệ sinh thường dao động ở mức vài trăm nghìn đồng mỗi lần. Với hệ thống từ 10 đến 20 kWp, chi phí sẽ cao hơn. Do số lượng tấm pin và yêu cầu an toàn lao động lớn hơn. Các hệ thống nhà xưởng công suất lớn thường được tính chi phí theo số lượng tấm pin hoặc diện tích mái.

Về tổng thể, chi phí bảo trì hằng năm thường chiếm khoảng 1 % – 3% tổng giá trị đầu tư hệ thống. Đây là mức chi phí hợp lý so với lợi ích mà bảo trì mang lại trong việc duy trì sản lượng và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

5. Kết luận – Liên hệ tư vấn, bảo trì hệ thống điện năng lượng mặt trời

Bảo trì hệ thống điện năng lượng mặt trời là một phần không thể tách rời trong quá trình đầu tư và vận hành điện mặt trời. Thực hiện bảo trì đúng quy trình, đúng tần suất sẽ giúp hệ thống hoạt động ổn định, an toàn. Đây còn là yếu tố đảm bảo sản lượng điện lâu dài, rút ngắn thời gian hoàn vốn và gia tăng giá trị đầu tư. Việc chủ động lập kế hoạch bảo trì ngay từ đầu chính là chìa khóa để khai thác tối đa hiệu quả của nguồn năng lượng sạch và bền vững này.