Mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng là gì? – Điều kiện tham gia theo Nghị định 243

Cùng với cơ chế mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia (DPPA qua lưới), Nghị định 243/2026/NĐ-CP còn quy định rõ về mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng. Đây là mô hình được nhiều doanh nghiệp sản xuất, khu công nghiệp và chủ đầu tư dự án năng lượng tái tạo quan tâm bởi giúp tối ưu chi phí truyền tải, chủ động nguồn điện sạch và giảm sự phụ thuộc vào hệ thống điện quốc gia.

Vậy mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng là gì? Doanh nghiệp nào được tham gia? Điều kiện đầu tư, mô hình hợp đồng và những lưu ý quan trọng theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP ra sao? Hãy cùng Ánh Dương Solar tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng là gì?

Mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng là hình thức đơn vị phát điện năng lượng tái tạo bán điện trực tiếp cho khách hàng sử dụng điện thông qua đường dây truyền tải hoặc đường dây phân phối được đầu tư riêng, không truyền tải qua hệ thống điện quốc gia. Nói cách khác, điện được truyền trực tiếp từ nhà máy điện đến khách hàng bằng hệ thống đường dây riêng do các bên đầu tư hoặc thỏa thuận đầu tư.

Đây là mô hình DPPA phù hợp với những doanh nghiệp có khoảng cách địa lý gần nguồn điện hoặc cùng nằm trong một khu vực đầu tư.

2. Lưới kết nối riêng khác gì lưới điện quốc gia?

Nhiều doanh nghiệp thường nhầm lẫn giữa hai mô hình này:

Mua bán điện qua lưới điện quốc gia:

• Điện truyền tải qua hệ thống điện quốc gia.
• Có sự tham gia của đơn vị vận hành hệ thống điện.
• Phù hợp với khoảng cách xa.
• Phải sử dụng hạ tầng lưới điện hiện hữu.

Mua bán điện qua lưới kết nối riêng:

• Điện truyền qua đường dây riêng.
• Không sử dụng hạ tầng truyền tải của hệ thống điện quốc gia.
• Chủ đầu tư chủ động đầu tư đường dây.
• Phù hợp với khoảng cách gần.

Do đặc điểm này, mô hình kết nối riêng giúp giảm tổn thất truyền tải và tăng tính chủ động trong vận hành.

3. Những đối tượng được tham gia

Theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP, mô hình mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng áp dụng cho hai nhóm đối tượng chính.

3.1. Đơn vị phát điện

Bao gồm:

• Nhà máy điện mặt trời.
• Nhà máy điện gió.
• Nhà máy điện sinh khối.
• Các nguồn điện năng lượng tái tạo khác theo quy định.

Đơn vị phát điện phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về đầu tư, vận hành và đấu nối theo quy định của pháp luật.

3.2. Khách hàng sử dụng điện

Là các tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng điện lớn như:

• Nhà máy sản xuất.
• Khu công nghiệp.
• Trung tâm dữ liệu (Data Center).
• Nhà máy chế biến.
• Nhà máy thép.
• Nhà máy xi măng.
• Kho lạnh.
• Cảng biển.
• Khu logistics.

Đây là nhóm khách hàng có phụ tải ổn định và nhu cầu sử dụng điện liên tục.

4. Điều kiện tham gia mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng

Để tham gia cơ chế này, các bên cần đáp ứng một số điều kiện quan trọng.

4.1. Có hệ thống đường dây kết nối riêng

Điều kiện đầu tiên là phải có đường dây truyền tải hoặc đường dây phân phối riêng kết nối trực tiếp giữa đơn vị phát điện và khách hàng. Đường dây phải được đầu tư theo đúng quy định của pháp luật về điện lực và xây dựng.

4.2. Bảo đảm yêu cầu kỹ thuật

Hệ thống phải đáp ứng:

• An toàn điện.
• Tiêu chuẩn kỹ thuật.
• Khả năng vận hành ổn định.
• Hệ thống bảo vệ và đo đếm.

Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn cho toàn bộ hệ thống.

4.3. Có hợp đồng mua bán điện

Hai bên phải ký kết hợp đồng mua bán điện theo quy định. Hợp đồng là căn cứ để thực hiện việc giao nhận điện, thanh toán và giải quyết các tranh chấp phát sinh.

5. Mô hình mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng

Thông thường, mô hình sẽ bao gồm ba thành phần chính.

• Đơn vị phát điện: Là bên đầu tư và vận hành nhà máy điện năng lượng tái tạo.
• Đường dây kết nối riêng: Là hạ tầng truyền tải điện trực tiếp giữa nhà máy điện và khách hàng. Đường dây này có thể do đơn vị phát điện đầu tư, khách hàng đầu tư hoặc hai bên cùng đầu tư theo thỏa thuận.
• Khách hàng sử dụng điện: Là bên mua điện theo hợp đồng đã ký kết. Toàn bộ điện năng được truyền trực tiếp qua đường dây riêng mà không cần sử dụng lưới điện quốc gia.

6. Hợp đồng mua bán điện gồm những nội dung gì?

Theo Nghị định 243, hợp đồng mua bán điện được các bên chủ động thỏa thuận nhưng phải tuân thủ quy định của pháp luật.

Một hợp đồng thường bao gồm:

• Thông tin các bên.
• Công suất hợp đồng.
• Sản lượng điện.
• Giá bán điện.
• Phương thức thanh toán.
• Chỉ số đo đếm.
• Thời hạn hợp đồng.
• Trách nhiệm của từng bên.
• Điều kiện chấm dứt hợp đồng.
• Xử lý tranh chấp.

Việc cho phép đàm phán linh hoạt giúp doanh nghiệp xây dựng phương án tài chính phù hợp với nhu cầu thực tế.

7. Lợi ích của mô hình lưới kết nối riêng

Một số lợi ích của mô hình lưới kết nối riêng:

• Chủ động nguồn điện: Doanh nghiệp không phải phụ thuộc hoàn toàn vào lưới điện quốc gia.

• Giảm tổn thất truyền tải: Khoảng cách truyền tải ngắn giúp giảm tổn thất điện năng.

• Linh hoạt trong hợp đồng: Hai bên có thể tự đàm phán về giá điện, sản lượng, thời hạn hợp đồng và phương thức thanh toán.

• Giảm phát thải: Sử dụng nguồn điện tái tạo giúp doanh nghiệp giảm đáng kể lượng khí thải CO2 phát sinh, dễ dàng đáp ứng các tiêu chuẩn ESG và yêu cầu về phát triển bền vững.

• Nâng cao năng lực cạnh tranh: Việc sử dụng điện sạch giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu của khách hàng quốc tế, đặc biệt trong các ngành xuất khẩu.

8. Những doanh nghiệp phù hợp với mô hình này

Mô hình mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng đặc biệt phù hợp với:

• Khu công nghiệp.
• Cụm công nghiệp.
• Nhà máy sản xuất.
• Nhà máy chế biến thực phẩm.
• Nhà máy thủy sản.
• Kho lạnh.
• Trung tâm logistics.
• Nhà máy điện mặt trời gần khu công nghiệp.
• Nhà máy điện gió gần khu sản xuất.

Khoảng cách giữa nguồn điện và khách hàng càng ngắn thì hiệu quả đầu tư càng cao.

9. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi triển khai mô hình mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng?

Trước khi triển khai mô hình DPPA qua lưới kết nối riêng, doanh nghiệp nên:

• Khảo sát khoảng cách giữa nguồn điện và phụ tải.
• Đánh giá nhu cầu sử dụng điện trong dài hạn.
• Lập phương án đầu tư đường dây riêng.
• Chuẩn bị hồ sơ pháp lý.
• Lựa chọn đơn vị phát điện uy tín.
• Xây dựng hợp đồng chặt chẽ.
• Tham khảo tư vấn từ đơn vị có kinh nghiệm trong lĩnh vực điện mặt trời và thị trường điện.

Việc chuẩn bị kỹ ngay từ đầu sẽ giúp giảm chi phí đầu tư và hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.

10. Kết luận – Liên hệ tư vấn điện mặt trời

Mua bán điện trực tiếp qua lưới kết nối riêng là một trong những điểm mới quan trọng của Nghị định 243/2026/NĐ-CP, mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp sử dụng điện lớn và các nhà đầu tư năng lượng tái tạo. Với ưu điểm chủ động nguồn điện, giảm tổn thất truyền tải, linh hoạt trong hợp đồng và tối ưu chi phí, mô hình này được kỳ vọng sẽ trở thành xu hướng phát triển trong thời gian tới, đặc biệt tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng điện lớn.

Doanh nghiệp nên nghiên cứu kỹ các điều kiện tham gia và xây dựng phương án đầu tư phù hợp để tận dụng tối đa những lợi ích mà cơ chế mới mang lại.

Bạn muốn triển khai mô hình DPPA qua lưới kết nối riêng nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu? Liên hệ Ánh Dương Solar ngay hôm nay để được khảo sát, tư vấn mô hình, thiết kế hệ thống đến hoàn thiện hồ sơ theo đúng Nghị định 243/2026/NĐ-CP:

• Hotline: 0964 969 115
• Địa chỉ VP: K13 Khu Thương Mại DV Trung Văn, Nam Từ Liêm, Hà Nội.
• Địa chỉ VP: 17 Đường D1, Khu dân cư Sài Gòn Chợ Lớn, phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam.
• Địa chỉ VP: Số nhà 12B, Ngõ 44, Xuân Thái, Khối 6, Vinh Hưng, Nghệ An.
• Địa chỉ VP: 33 Điện Biên Phủ, Phước Hưng, Bà Rịa – Vũng Tàu.
• Địa chỉ VP: 249 Phạm Hữu Lầu, phường Cao Lãnh, Đồng Tháp (Nội Thất Hoàn Mỹ).
• Địa chỉ kho: 02 Nguyễn Anh Thủ, Quận 12, TP Hồ Chí Minh.
• Địa chỉ kho: Ấp 3, Tân Bửu, Bến Lức, Long An.
• Địa chỉ kho: 06, KV Thạnh Huề, phường Cái Răng, Cần Thơ.
• Địa chỉ kho: Ấp Rạch Hàm, Xã Hàm Ninh, Huyện Phú Quốc, Kiên Giang.