Mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP

Nghị định 243/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 26/6/2026 đã hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (Direct Power Purchase Agreement – DPPA) giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn. Trong đó, mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia là nội dung được nhiều doanh nghiệp đặc biệt quan tâm bởi đây là giải pháp giúp chủ động nguồn điện sạch, tối ưu chi phí sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe.

Vậy mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia được thực hiện như thế nào? Những đối tượng nào được tham gia? Quy trình đăng ký, hợp đồng và vai trò của EVN được quy định ra sao? Bài viết dưới đây của Ánh Dương Solar sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ các quy định quan trọng theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP.

1. Mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia là gì?

Mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia là cơ chế cho phép đơn vị phát điện năng lượng tái tạo bán điện cho khách hàng sử dụng điện lớn thông qua hệ thống điện quốc gia thay vì chỉ bán toàn bộ sản lượng cho EVN như trước đây.

Theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP, cơ chế này được áp dụng đối với:

• Đơn vị phát điện năng lượng tái tạo.
• Khách hàng sử dụng điện lớn.
• Đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm (trừ khu đô thị và khu thương mại tự do).
• Tổng công ty Điện lực, Công ty Điện lực và các đơn vị liên quan trong quá trình vận hành hệ thống điện.

Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam.

2. Mục tiêu của cơ chế DPPA qua lưới điện quốc gia

Việc triển khai mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia mang lại nhiều lợi ích cho cả doanh nghiệp và thị trường điện.

Các mục tiêu chính gồm:

• Khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo.
• Tăng quyền lựa chọn nguồn điện cho khách hàng.
• Thu hút đầu tư vào điện mặt trời và điện gió.
• Giảm phát thải khí nhà kính.
• Thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh minh bạch.
• Góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero).

Đây cũng là cơ chế được nhiều quốc gia phát triển áp dụng nhằm thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch trong sản xuất.

3. Những đối tượng được tham gia

Theo quy định mới, không phải mọi khách hàng đều được tham gia cơ chế DPPA. Các nhóm đối tượng chính bao gồm:

Đơn vị phát điện năng lượng tái tạo: Là các nhà máy điện mặt trời, điện gió hoặc các nguồn điện năng lượng tái tạo đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật về điện lực.

Khách hàng sử dụng điện lớn: Là các doanh nghiệp có sản lượng tiêu thụ điện đáp ứng ngưỡng do Bộ Công Thương quy định.

Thông thường đây là:

• Nhà máy sản xuất.
• Khu công nghiệp.
• Nhà máy chế biến.
• Trung tâm dữ liệu.
• Trạm sạc xe điện.
• Kho lạnh.
• Nhà máy xi măng.
• Nhà máy thép.
• Doanh nghiệp xuất khẩu.

Đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm: Đây là nhóm đối tượng mới được bổ sung trong Nghị định 243 nhằm mở rộng phạm vi áp dụng cơ chế mua bán điện trực tiếp.

4. Quy trình mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia

Nghị định 243 là quy định khá chi tiết về trình tự tham gia cơ chế DPPA. Dưới đây là quy trình mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia:

Bước 1. Thỏa thuận giữa các bên

Đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện lớn tiến hành đàm phán về:

• Sản lượng điện.
• Thời hạn hợp đồng.
• Giá điện.
• Điều kiện thanh toán.
• Trách nhiệm của các bên.

Đây là cơ sở để xây dựng bộ hợp đồng tham gia cơ chế DPPA.

Bước 2. Chuẩn bị hồ sơ đăng ký

Theo quy định, hồ sơ đăng ký bao gồm nhiều tài liệu như:

• Văn bản đề nghị tham gia.
• Bộ hợp đồng mua bán điện.
• Hồ sơ kỹ thuật.
• Thông tin công suất nguồn điện.
• Hệ thống đo đếm.
• Hồ sơ đấu nối.
• Văn bản thỏa thuận liên quan.

Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý.

Bước 3. Gửi hồ sơ

Hồ sơ được gửi đến đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện thông qua Cổng dịch vụ công trực tuyến hoặc dịch vụ bưu chính. Đây là quy định mới giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Bước 4. Thẩm định hồ sơ

Đơn vị vận hành hệ thống điện sẽ kiểm tra:

• Tính hợp lệ.
• Điều kiện kỹ thuật.
• Khả năng đáp ứng của hệ thống.
• Tỷ lệ phân bổ sản lượng điện.

Nếu hồ sơ chưa đầy đủ, đơn vị đăng ký sẽ được hướng dẫn bổ sung.

Bước 5. Công bố thời điểm tham gia

Sau khi hoàn tất việc thẩm định, đơn vị vận hành hệ thống điện sẽ thông báo chính thức thời điểm các bên được tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp. Từ thời điểm này, các hợp đồng sẽ bắt đầu có hiệu lực theo thỏa thuận.

5. Hợp đồng mua bán điện gồm những gì?

Một trong những điểm mới của Nghị định 243 là cho phép các bên chủ động thỏa thuận nhiều nội dung trong hợp đồng.

Thông thường hợp đồng sẽ bao gồm:

• Giá mua bán điện.
• Sản lượng điện.
• Phương thức giao nhận điện.
• Phương thức thanh toán.
• Điều kiện điều chỉnh hợp đồng.
• Quyền và nghĩa vụ của các bên.
• Xử lý tranh chấp.
• Điều kiện chấm dứt hợp đồng.

Việc cho phép đàm phán linh hoạt giúp doanh nghiệp dễ dàng xây dựng phương án tài chính phù hợp.

6. Vai trò của EVN trong cơ chế DPPA

Nhiều doanh nghiệp cho rằng khi tham gia DPPA sẽ không còn liên quan đến EVN. Thực tế, điều này chưa hoàn toàn chính xác. Trong mô hình mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia, EVN và các Tổng công ty Điện lực vẫn giữ vai trò rất quan trọng.

Cụ thể EVN giữ vai trò:

• Vận hành hệ thống điện.
• Bảo đảm truyền tải điện.
• Quản lý hệ thống đo đếm.
• Cung cấp điện bổ sung khi nguồn điện tái tạo không đủ.
• Thực hiện thanh toán các phần điện theo quy định.
• Phối hợp với đơn vị vận hành thị trường điện.

Nhờ đó, hệ thống điện quốc gia vẫn được vận hành an toàn và ổn định.

7. Doanh nghiệp được hưởng lợi gì?

Việc tham gia mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

• Chủ động nguồn điện sạch: Doanh nghiệp có thể lựa chọn mua điện từ nguồn năng lượng tái tạo phù hợp với chiến lược phát triển bền vững.

• Giảm chi phí điện: Trong dài hạn, việc ký hợp đồng mua điện trực tiếp giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước biến động giá điện.

• Đáp ứng tiêu chuẩn ESG: Hiện nay, nhiều đối tác quốc tế yêu cầu doanh nghiệp sử dụng tỷ lệ năng lượng tái tạo cao hơn trong chuỗi sản xuất. Tham gia DPPA giúp doanh nghiệp dễ dàng đáp ứng các tiêu chuẩn ESG và yêu cầu về phát thải carbon.

• Gia tăng lợi thế cạnh tranh: Sử dụng điện sạch không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao hình ảnh thương hiệu trong mắt khách hàng và nhà đầu tư.

8. Những lưu ý trước khi tham gia mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia

Trước khi đăng ký tham gia cơ chế DPPA, doanh nghiệp nên lưu ý:

• Đánh giá sản lượng điện tiêu thụ thực tế.
• Xác định nhu cầu sử dụng điện dài hạn.
• Kiểm tra điều kiện kỹ thuật đấu nối.
• Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ.
• Lựa chọn đối tác phát điện uy tín.
• Tham khảo tư vấn từ đơn vị có kinh nghiệm về điện mặt trời và thị trường điện.

Việc chuẩn bị kỹ sẽ giúp quá trình đăng ký diễn ra thuận lợi và hạn chế phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng.

9. Kết luận – Liên hệ tư vấn điện mặt trời

Mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP đánh dấu bước phát triển quan trọng của thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam. Cơ chế này không chỉ mở rộng quyền lựa chọn nguồn điện cho khách hàng sử dụng điện lớn mà còn tạo động lực mạnh mẽ cho các dự án điện mặt trời, điện gió và các nguồn năng lượng tái tạo. Đối với các doanh nghiệp có nhu cầu tiêu thụ điện lớn, việc tham gia DPPA sẽ góp phần giảm chi phí vận hành, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Ánh Dương Solar là đơn vị tư vấn và triển khai giải pháp điện mặt trời cho doanh nghiệp, nhà máy, khu công nghiệp và khách hàng sử dụng điện lớn. Chúng tôi hỗ trợ tư vấn mô hình DPPA, khảo sát, thiết kế hệ thống và đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai theo đúng quy định của Nghị định 243/2026/NĐ-CP. Liên hệ Ánh Dương Solar để được khảo sát miễn phí, tư vấn mô hình phù hợp Nghị định 243 và báo giá chi tiết trong 24h:

• Hotline: 0964 969 115
• Địa chỉ VP: K13 Khu Thương Mại DV Trung Văn, Nam Từ Liêm, Hà Nội.
• Địa chỉ VP: 17 Đường D1, Khu dân cư Sài Gòn Chợ Lớn, phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam.
• Địa chỉ VP: Số nhà 12B, Ngõ 44, Xuân Thái, Khối 6, Vinh Hưng, Nghệ An.
• Địa chỉ VP: 33 Điện Biên Phủ, Phước Hưng, Bà Rịa – Vũng Tàu.
• Địa chỉ VP: 249 Phạm Hữu Lầu, phường Cao Lãnh, Đồng Tháp (Nội Thất Hoàn Mỹ).
• Địa chỉ kho: 02 Nguyễn Anh Thủ, Quận 12, TP Hồ Chí Minh.
• Địa chỉ kho: Ấp 3, Tân Bửu, Bến Lức, Long An.
• Địa chỉ kho: 06, KV Thạnh Huề, phường Cái Răng, Cần Thơ.
• Địa chỉ kho: Ấp Rạch Hàm, Xã Hàm Ninh, Huyện Phú Quốc, Kiên Giang.