Điện mặt trời mái nhà theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP – Điều kiện, quyền lợi và cơ chế bán điện dư

Ngày 26/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 57/2025/NĐ-CP và Nghị định 58/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và phát triển điện năng lượng tái tạo. Một trong những nội dung được quan tâm nhất chính là điện mặt trời mái nhà theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP, bởi nghị định đã bổ sung nhiều quy định mới về điều kiện đầu tư, quyền lợi của chủ đầu tư và cơ chế bán điện dư.

Nếu bạn đang có kế hoạch lắp đặt điện mặt trời cho gia đình, doanh nghiệp hoặc nhà xưởng, hãy cùng Ánh Dương Solar tìm hiểu rõ các quy định mới để đưa ra lựa chọn giải pháp phù hợp và tối ưu hiệu quả đầu tư.

1. Điện mặt trời mái nhà theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP là gì?

Theo quy định mới, điện mặt trời mái nhà theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP là hệ thống điện được sản xuất từ các tấm pin quang điện lắp đặt trên mái công trình xây dựng hoặc công trình có kết cấu dạng mái, kết nối với thiết bị điện để phục vụ hoạt động phát điện.

Việc đưa khái niệm này vào nghị định giúp thống nhất cách hiểu giữa cơ quan quản lý, đơn vị đầu tư và doanh nghiệp. Đồng thời, đây cũng là cơ sở pháp lý để triển khai các cơ chế mua bán điện trực tiếp và xử lý phần điện dư phát lên lưới.

2. Những điểm mới đáng chú ý đối với điện mặt trời mái nhà

So với các quy định trước đây, Nghị định 243/2026/NĐ-CP có nhiều thay đổi theo hướng khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà.

Các điểm nổi bật gồm:

• Chính thức định nghĩa điện mặt trời mái nhà.
• Bổ sung cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA).
• Quy định rõ sản lượng điện dư.
• Hợp pháp hóa thiết bị chống phát ngược (Zero Export).
• Mở rộng đối tượng được tham gia mua bán điện trực tiếp.
• Làm rõ trách nhiệm của các bên tham gia.

Đây là những thay đổi quan trọng, giúp môi trường đầu tư điện mặt trời trở nên minh bạch và thuận lợi hơn.

3. Điều kiện đầu tư điện mặt trời mái nhà theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP

Để hệ thống điện mặt trời mái nhà được triển khai đúng quy định, chủ đầu tư cần đáp ứng một số điều kiện cơ bản.

• Lắp đặt trên mái công trình hợp pháp: Hệ thống phải được lắp đặt trên mái nhà ở, nhà xưởng, kho bãi hoặc công trình có kết cấu dạng mái theo đúng quy định của pháp luật về xây dựng.

• Đáp ứng yêu cầu kỹ thuật: Hệ thống phải sử dụng thiết bị đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm an toàn điện và đáp ứng các yêu cầu về đấu nối với lưới điện. Đối với các dự án tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp, hệ thống đo đếm và kết nối phải đáp ứng các tiêu chuẩn do đơn vị vận hành hệ thống điện quy định.

• Có phương án đấu nối phù hợp: Việc đấu nối phải bảo đảm khả năng tiếp nhận của lưới điện khu vực và không gây ảnh hưởng đến vận hành của hệ thống điện quốc gia.

• Chủ đầu tư được hưởng quyền lợi: Một trong những lý do khiến điện mặt trời mái nhà theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP được đánh giá tích cực là nghị định đã mở rộng đáng kể quyền lợi cho chủ đầu tư.

• Được tự sử dụng điện sản xuất: Điện tạo ra từ hệ thống điện mặt trời có thể được sử dụng trực tiếp cho nhu cầu tiêu thụ tại chỗ, giúp giảm đáng kể hóa đơn tiền điện hàng tháng. Đối với doanh nghiệp sản xuất, tỷ lệ tự sử dụng càng cao thì hiệu quả đầu tư càng lớn.

• Được tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp: Nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định, chủ đầu tư có thể tham gia cơ chế DPPA để bán điện trực tiếp cho khách hàng sử dụng điện lớn hoặc thông qua đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm. Đây là điểm mới quan trọng giúp mở rộng thị trường tiêu thụ điện năng lượng tái tạo.

• Được bán điện dư theo quy định: Phần điện không sử dụng hết có thể được bán theo cơ chế quy định tại Nghị định 243, giúp nâng cao hiệu quả tài chính của dự án.

4. Cơ chế bán điện dư theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP

Đây là nội dung được nhiều doanh nghiệp quan tâm nhất khi đầu tư điện mặt trời mái nhà. Theo quy định mới, sản lượng điện dư bao gồm điện phát trực tiếp từ hệ thống điện mặt trời và sản lượng điện phát từ hệ thống pin lưu trữ (nếu được sạc từ nguồn điện mặt trời). Việc xác định sản lượng điện dư được thực hiện thông qua hệ thống đo đếm tại điểm giao nhận điện.

Giá bán điện dư:

Đối với từng mô hình đầu tư, giá mua bán điện dư sẽ được các bên đàm phán theo quy định của pháp luật và trong giới hạn của khung giá do cơ quan có thẩm quyền ban hành. Điều này giúp thị trường điện cạnh tranh hơn và tạo điều kiện để các bên chủ động thỏa thuận.

Điện dư không còn bị lãng phí:

Trước đây, nhiều hệ thống phải giới hạn công suất hoặc cắt giảm sản lượng do không có cơ chế xử lý điện dư hiệu quả. Với Nghị định 243, phần điện chưa sử dụng có thể được đưa vào cơ chế mua bán điện phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư.

5. Zero Export đã có cơ sở pháp lý

Một điểm rất đáng chú ý là Nghị định 243 đã bổ sung quy định về thiết bị bật tắt phát ngược (Zero Export).

Thiết bị này có chức năng:

• Ngăn hệ thống phát điện lên lưới khi không được phép.
• Cho phép phát điện khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật.
• Có thể tích hợp trong inverter hoặc hoạt động độc lập.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng đối với các hệ thống điện mặt trời bám tải đang được nhiều doanh nghiệp lựa chọn.

6. Pin lưu trữ sẽ ngày càng quan trọng

Nghị định mới cũng cho thấy vai trò ngày càng lớn của hệ thống pin lưu trữ. Khi kết hợp điện mặt trời với pin lưu trữ, doanh nghiệp có thể:

• Lưu điện vào ban ngày.
• Sử dụng điện vào giờ cao điểm.
• Giảm phụ thuộc vào lưới điện.
• Tăng tỷ lệ tự tiêu thụ.
• Nâng cao hiệu quả đầu tư.

Đặc biệt, sản lượng điện phát từ pin lưu trữ được sạc bằng nguồn điện mặt trời cũng được tính trong cơ chế xác định sản lượng điện dư theo quy định.

7. Những doanh nghiệp nên đầu tư ngay

Nghị định 243 tạo nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp có mức tiêu thụ điện lớn. Một số đối tượng hưởng lợi gồm: Nhà máy sản xuất, khu công nghiệp,trung tâm dữ liệu, trạm sạc xe điện, kho lạnh, siêu thị, trung tâm thương mại, resort, khách sạn, bệnh viện, trường học,… Đây đều là các đơn vị có nhu cầu sử dụng điện lớn vào ban ngày, phù hợp với mô hình điện mặt trời mái nhà.

8. Có nên đầu tư điện mặt trời mái nhà sau khi Nghị định 243 có hiệu lực?

Câu trả lời là nên, đặc biệt đối với các doanh nghiệp đang có hóa đơn tiền điện từ vài chục triệu đồng mỗi tháng trở lên. Nghị định 243 đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho điện mặt trời mái nhà thông qua:

• Làm rõ khái niệm điện mặt trời mái nhà.
• Hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp.
• Quy định cụ thể về điện dư.
• Bổ sung Zero Export.
• Mở rộng quyền tham gia của nhiều nhóm khách hàng.

Những thay đổi này giúp doanh nghiệp yên tâm hơn khi đầu tư hệ thống điện mặt trời trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao nhất, chủ đầu tư cần khảo sát thực tế, tính toán phụ tải, lựa chọn công suất phù hợp và thiết kế hệ thống đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật theo quy định.

 9. Kết luận – Liên hệ tư vấn điện mặt trời mái nhà theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP

Điện mặt trời mái nhà theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện cơ chế phát triển năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Những quy định mới không chỉ làm rõ điều kiện đầu tư mà còn mở rộng quyền lợi cho chủ đầu tư thông qua cơ chế mua bán điện trực tiếp và bán điện dư. Đối với doanh nghiệp và hộ gia đình có nhu cầu đầu tư điện mặt trời, đây là thời điểm phù hợp để nghiên cứu và triển khai hệ thống nhằm giảm chi phí điện, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và chủ động nguồn năng lượng trong dài hạn.

Ánh Dương Solar là đơn vị chuyên tư vấn, thiết kế và thi công hệ thống điện mặt trời mái nhà cho hộ gia đình, doanh nghiệp và nhà xưởng trên toàn quốc. Chúng tôi luôn cập nhật đầy đủ các quy định mới nhất của pháp luật để mang đến giải pháp đầu tư hiệu quả, an toàn và đúng quy định. Liên hệ Ánh Dương Solar ngay hôm nay để được khảo sát, tư vấn và báo giá miễn phí:

• Hotline: 0964 969 115
• Địa chỉ VP: K13 Khu Thương Mại DV Trung Văn, Nam Từ Liêm, Hà Nội.
• Địa chỉ VP: 17 Đường D1, Khu dân cư Sài Gòn Chợ Lớn, phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam.
• Địa chỉ VP: Số nhà 12B, Ngõ 44, Xuân Thái, Khối 6, Vinh Hưng, Nghệ An.
• Địa chỉ VP: 33 Điện Biên Phủ, Phước Hưng, Bà Rịa – Vũng Tàu.
• Địa chỉ VP: 249 Phạm Hữu Lầu, phường Cao Lãnh, Đồng Tháp (Nội Thất Hoàn Mỹ).
• Địa chỉ kho: 02 Nguyễn Anh Thủ, Quận 12, TP Hồ Chí Minh.
• Địa chỉ kho: Ấp 3, Tân Bửu, Bến Lức, Long An.
• Địa chỉ kho: 06, KV Thạnh Huề, phường Cái Răng, Cần Thơ.
• Địa chỉ kho: Ấp Rạch Hàm, Xã Hàm Ninh, Huyện Phú Quốc, Kiên Giang.